Bələdiyyə sənədi ilə kupça almaq mümkündürmü? Bu, Azərbaycanda bələdiyyə torpağı əldə etmiş minlərlə şəxsi maraqlandıran ən aktual hüquqi suallardan biridir. Bələdiyyə torpağı alan şəxslər sonradan həmin torpaq sahəsinə çıxarış (kupça) əldə edib-edə bilməyəcəklərini öyrənmək istəyirlər. 

Qısa cavab budur ki, bələdiyyə sənədi ilə kupça (çıxarış) almaq mümkündür. Belə ki, "Daşınmaz əmlakın dövlət reyestri haqqında" Azərbaycan Respublikası Qanununun 8-ci maddəsinə əsasən bələdiyyə orqanları tərəfindən bələdiyyələrə məxsus torpaq sahələrinin özgəninkiləşdirilməsinə dair qəbul edilmiş aktlar həmin torpaq sahəsi üzərində hüquqların dövlət qeydiyyatına alınması üçün əsas sənədlərdən hesab olunur.

Lakin, bələdiyyə sənədinin mövcudluğu bütün hallarda avtomatik olaraq bələdiyyə torpağına kupça verilməsi demək deyil. Bunun üçün torpaq sahəsinin hüquqi statusu, bələdiyyənin müvafiq qərarının qanuniliyi və digər hüquqmüəyyənedici sənədlərin mövcudluğu mühüm əhəmiyyət kəsb edir.

Bu məqalədə bələdiyyə sənədi ilə çıxarış almağın şərtləri, tələb olunan sənədlər və imtina hallarında hüquqlarınız barədə məlumat verəcəyik.

Bələdiyyə sənədi nədir?

Bələdiyyə sənədi dedikdə adətən aşağıdakı sənədlər nəzərdə tutulur:

• Bələdiyyənin torpaq sahəsinin ayrılması barədə qərarı;
• Alqı-satqı müqaviləsi;
• Torpaq planı və sxemi;
• Torpaq sahəsinin yerləşmə planı;
• Ödəniş qəbzləri.

"Bələdiyyə torpaqlarının idarə edilməsi haqqında" Azərbaycan Respublikası Qanununun 6-cı maddəsinə əsasən bələdiyyə mülkiyyətində olan torpaqların fiziki və hüquqi şəxslərə verilməsi bələdiyyənin qərarı və tərəflər arasında bağlanmış müqavilə əsasında həyata keçirilir.

Bununla yanaşı, nəzərə almaq lazımdır ki, qanunvericiliyə edilmiş dəyişikliklərə əsasən 1 dekabr 2007-ci il tarixindən etibarən bələdiyyə torpaqları üzərində mülkiyyət hüququ, istisna hallar nəzərə alınmaqla, əsasən torpaq hərracları və ya müsabiqələri vasitəsilə əldə edilə bilər.

Kupça almaq üçün hansı şərtlər lazımdır? 

Bələdiyyə sənədi əsasında torpaq sahəsinə kupça (çıxarış) almaq üçün praktikada aşağıdakı məsələlər araşdırılır:

• Torpaq sahəsi həqiqətən bələdiyyənin sərəncamında olubmu;
• Torpaq qanunvericiliyin tələblərinə uyğun qaydada ayrılıbmı;
• Torpaq sahəsinin sərhədləri müəyyən edilibmi;
• Digər şəxslərin hüquqları və qanuni mənafeləri pozulurmu;
• Torpaq dövlət ehtiyacları üçün ayrılmış əraziyə düşürmü;
• Qanunvericiliyin digər tələblərinə əməl olunubmu.

Bu şərtlərin mövcudluğu müəyyən edildiyi halda torpaq sahəsi üzərində mülkiyyət hüququnun dövlət qeydiyyatına alınması və çıxarış əldə edilməsi mümkün ola bilər.

Hansı sənədlər tələb olunur? 

Torpaq sahəsinin hansı əsaslarla əldə edilməsindən asılı olaraq aşağıdakı sənədlər tələb oluna bilər:

• Şəxsiyyət vəsiqəsi;
• Bələdiyyənin torpaq ayırma barədə qərarı;
• Alqı-satqı müqaviləsi;
• Torpaq planı və ölçü sənədləri;
• Ödəniş sənədləri;
• Digər hüquqmüəyyənedici sənədlər.

Sənədlərin siyahısı konkret haldan asılı olaraq dəyişə bilər.

Kupça verilmədikdə nə etmək olar? 

Bəzi hallarda torpağa kupça verilməsindən imtina edilə bilər. İmtinanın səbəbləri fərqli olsa da, belə qərarlarla razılaşmayan şəxslər qanunvericiliklə nəzərdə tutulmuş qaydada öz hüquqlarını müdafiə edə bilərlər.

Torpaq sahəsinə çıxarış verilməsindən imtina edildiyi təqdirdə inzibati qaydada və ya Azərbaycan Respublikasının İnzibati Prosessual Məcəlləsinin tələblərinə uyğun olaraq məhkəmə qaydasında şikayət verilə bilər.

Məhkəmə yolu ilə kupça almaq mümkündürmü? 

Bəli, müəyyən hallarda məhkəmə qaydasında bələdiyyə torpağına kupça əldə etmək mümkündür.

Bu məsələnin həlli işin konkret hallarından, təqdim edilən sübutlardan və zəruri hallarda məhkəmə icraatı zamanı əldə olunan ekspert rəylərindən asılıdır. Torpaq sahəsinin həqiqətən bələdiyyə mülkiyyətində olduğu və torpaqayırma sənədlərinin qanunvericiliyin tələblərinə uyğun şəkildə rəsmiləşdirildiyi müəyyən edildikdə məhkəmədə iddianın təmin olunma ehtimalı daha yüksək olur.

Bununla belə, hər bir iş fərdi qaydada qiymətləndirilir və yekun qərar məhkəmə tərəfindən təqdim olunmuş sübutlar əsasında qəbul edilir.

Hüquqi yardım

Əgər sizdə bələdiyyə sənədi varsa və torpaq üzərində mülkiyyət hüququnuzu dövlət qeydiyyatına aldıra bilmirsinizsə və ya torpaqla bağlı hüquqi problemlə qarşılaşmısınızsa, peşəkar hüquqi yardım almağınız məqsədəuyğundur.

Hər bir işin özünəməxsus xüsusiyyətləri olduğundan, bələdiyyə torpağına dair sənədlərin ilkin hüquqi təhlili gələcəkdə vaxt itkisi və əlavə xərclərin qarşısını almağa kömək edə bilər.

Nəticə

Bələdiyyə sənədi ilə kupça (çıxarış) almaq mümkündür. Lakin, bunun mümkün olub-olmaması hər bir konkret iş üzrə torpaq sahəsinin hüquqi statusundan, bələdiyyənin torpaq ayırma qərarının qanuniliyindən və dövlət qeydiyyatı üçün tələb olunan sənədlərin tamlığından asılıdır. Təkcə bələdiyyə sənədinin mövcudluğu bütün hallarda avtomatik olaraq çıxarışın verilməsi demək deyil.

Əgər torpaq sahəsi qanunvericiliyin tələblərinə uyğun qaydada ayrılıb və hüquqmüəyyənedici sənədlər qaydasındadırsa, həmin torpaq sahəsi üzərində mülkiyyət hüququnun dövlət qeydiyyatına alınması və kupça əldə edilməsi mümkündür. Çıxarışın verilməsindən imtina olunduğu hallarda isə vətəndaşlar inzibati qaydada və ya məhkəmə vasitəsilə öz hüquqlarını müdafiə edə bilərlər.

Bələdiyyə sənədi əsasında kupça almaq prosesi hər bir vəziyyətdə fərqli hüquqi qiymətləndirmə tələb etdiyindən, müraciət etməzdən əvvəl mövcud sənədlərin peşəkar hüquqi təhlilinin aparılması məqsədəuyğundur. Bu, mümkün hüquqi risklərin əvvəlcədən müəyyən edilməsinə, sənədlərdə mövcud çatışmazlıqların aradan qaldırılmasına və dövlət qeydiyyatı prosesinin daha səmərəli həyata keçirilməsinə kömək edə bilər.

Əgər sizdə bələdiyyə sənədi varsa və torpaq sahəsinə kupça almaq, çıxarışın verilməsindən imtina qərarından şikayət vermək və ya bu sahədə yaranmış digər hüquqi məsələlərlə bağlı dəstəyə ehtiyac duyursunuzsa, peşəkar hüquqi məsləhət almağınız hüquqlarınızın effektiv müdafiəsi və düzgün hüquqi yolun müəyyən edilməsi baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.

FAQ 

• Bələdiyyə sənədi kupça hesab olunur?

   Xeyr. Bələdiyyə sənədi mülkiyyət hüququnun dövlət qeydiyyatı haqqında çıxarış deyil.

• Təkcə bələdiyyə qərarı kifayət edirmi?

     Xeyr. Digər hüquqmüəyyənedici sənədlər də tələb oluna bilər.

• Bələdiyyə sənədi ilə evə kupça almaq mümkündürmü? 

Bəli, mümkündür. Lakin bunun üçün torpaq sahəsinin hüquqi statusu, tikilinin hüquqi vəziyyəti və qanunvericiliklə tələb olunan digər şərtlər mövcud olmalıdır. 

• Bələdiyyə sənədi ilə məhkəmə yolu ilə kupça almaq mümkündür?

     Bəli. Şərtlər mövcuddursa məhkəmə iddianı təmin edə bilər.

• Çıxarış verilməsindən imtina edilərsə nə etmək lazımdır?

     İmtinadan inzibati qaydada və ya məhkəmədə şikayət verilə bilər.

• Bələdiyyə torpağını satmaq olarmı? 

Bəli. Torpaq sahəsi üzərində mülkiyyət hüququ dövlət qeydiyyatına alındıqdan və çıxarış əldə edildikdən sonra onun satılması qanunvericiliyin tələblərinə uyğun olaraq mümkündür. 

• Kupça almaq nə qədər vaxt aparır? 

Məhkəmə qaydasında alınsa, məhkəmə icraatının nə qədər davam etməsindən asılıdır.

• Kupça almaq üçün dövlət rüsumu varmı? 

Bəli. Kupça rəsmiləşdirilərkən qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada dövlət rüsumu tələb olunur.